Merhaba sevgili Kalemlİk severler, bugün ele aldığımız konu “Medeniyetin Doğduğu Yer: Göbeklitepe” keyifli okumalar dileriz!
Çoğumuz bu ismi duyduk; pek çok diziye konuk oldu, hakkında birçok hikaye anlatıldı. Peki neresi burası, Göbeklitepe’yi özel kılan şey ne?
Göbeklitepe, Şanlıurfa ilimizin Haliliye ilçesine bağlı olan Örencik köyünde yer alıyor. Bir tepenin üstüne kurulmuş ve çoğunlukla dairesel diyebileceğimiz oval şekilli bir yapıdır. MÖ 9600-9500 civarına tarihi uzanan Göbeklitepe, dünyanın şu ana kadar bilinen en eski tarihi yapısıdır. Hatta ilk tapınak veya ilk inanç merkezi olarak nitelendiriliyor. Bölgede şu ana kadar 20 tapınak tespit edilmiş ancak 6 tanesi gün ışığına çıkartılmıştır.
Ayrıca 2018 yılında UNESCO Dünya Mirasları listesine alınan Göbeklitepe, Türkiye’deki en önemli yerlerden biri. 2019 yılında ise Türkiye’de de Göbeklitepe Yılı ilan edildi. Bazı popüler kaynaklar insanlık tarihin sıfır noktası, medeniyetin doğduğu yer olarak tanımlıyor Göbeklitepe’yi.
Biraz araştırıp fotoğraflarına baktığınız zaman içinde dik ve uzun taşların dizili olduğunu göreceksiniz “Peki, bu taşlar ne anlama geliyor?” dediğinizi duyar gibiyim. Aslında bu T şekline benzeyen anıt taşlar çoğunlukla insanları tasvirliyor. Yatay taş kısmı başı dikey taş kısmı ise vücudu sembolize ediyor.
Peki, burası nasıl keşfedildi? 1994’te sürüsünü otlatan bir çoban Şanlıurfa’nın 15 kilometre kuzey doğusundaki Göbeklitepe’de dikdörtgen şeklinde üzerinde oymalar olan taşlar bulmuş ve taşları yetkililere götürmüş, İstanbul’daki Alman Arkeoloji Enstitüsü görevlisi Klaus Schmidt, bölgeye giderek incelemelere başlamış. İlk kazılar 1995 tarihinde yapılmış. Yapılan kazı çalışmalarında 45 tane T şeklinde taş anıtı bulunmuş. Bu taş antlarının üzerinde; yabani domuz, ördek, yılan, aslan, balık ve avcılık yapan insan figürleri olduğu görülmüş. Anıtların her biri yaklaşık 60 ton ağırlığında ve 6 metre yüksekliğinde olduğunu ifade etmişler.
Ağırlıkları bu derece fazla olan sütunların buraya nasıl taşındığı ve dikildiği, üstlerinin neden toprak ve taş ile örtülerek gömülmek istenildiği hâlâ cevaplanmayı bekleyen gizemler olarak kalıyor. Schmidt’e göre artık çorak olan Göbeklitepe bir zamanlar çok bereketli bir bölgeydi, tabii insanlık çevrenin bozulmasına yol açarak bu bereketin bozulmasına sebep oldu.
Reading Üniversitesinden Steve Mithen “Burası insan aklının anlamakta zorlanacağı kadar olağanüstü!” diyor. Ben de aynı fikirde olduğumu belirtmek isterim; Göbeklitepe’yi ziyaret etmiş biri olarak bu bölgenin sizi gerçekten içine çekeceğini, büyüsüne kapıldığınızı hissedeceğinizi düşünüyorum. Hazır gelmişken hemen ardında bulunan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi’ne de bakmanızı tavsiye ediyorum, o zamanlar kullanılan aletler kazılardan çıkan sanat eserleri ve heykeller burada sergileniyor.
İlginizi çekebilir: Günümüzde Hızlı Tüketimin Müziğe Etkisi
Yorumlar