Açıkçası bu satırları okurken bile telefonunuza gelen bir bildirime bakma isteği duyduysanız, yalnız değilsiniz. Bugün bildirimler, akışlar, kısa videolar ve arka arkaya sıralanan hikayelerle dolu dijital bir ekosistemin tam ortasındayız. Bilginin bu denli bolluğu ise çok kıt bir kaynağın fiyatını artırdı: Dikkatimiz. Ekonomist Herbert Simon, onlarca yıl önce bilginin bolluğunun dikkatin kıtlığına yol açacağını söylemişti. Bugün tam da bu kehanetin içinde yaşıyoruz. Sosyal medya platformları, video akış siteleri ve mobil uygulamalar sadece birer iletişim aracı değil; insan dikkatini toplayıp reklamverenlere satan devasa birer endüstri. Bu sistemde ürün biziz, yani zihnimiz. Algoritmalar; bizi ekranda tutmak, dopamin salgılatmak ve bir sonraki kaydırma hareketini yaptırmak için kusursuz bir şekilde tasarlanmış durumda. Sonuç mu? Saatlerce telefona bakıp gün sonunda ne yaptığını hatırlayamamak.

Sorunun kısa cevabı hayır, odaklanma yeteneğimizi tamamen kaybetmedik; ancak odaklanma biçimimiz radikal bir şekilde dönüştü. Eskiden uzun soluklu bir makaleyi ya da kalın bir kitabı devirmek normal bir zihinsel çaba gerektirirken, bugün kısa video formatları beyinlerimizi çok daha hızlı bilgi işlemeye alıştırıyor. Derin odaklanma kaslarımız hamlaşmış durumda. Bir işle meşgulken telefonun ekranının yanıp sönmesi bile zihnimizin bölünmesine, odak süremizin saniyeler içine inmesine yetiyor. Bilim insanları bu durumu sürekli bir kısmi dikkat hali olarak tanımlıyor. Aynı anda her şeyle ilgilenirken aslında hiçbir şeyle gerçekten bağ kuramıyoruz ve bu durum akademik hayatımızdan sosyal ilişkilerimize kadar her alanı derinden etkiliyor.

Bu dijital gürültü çağında kaybolmamak için tamamen ormanda yaşayıp teknolojiyi reddetmek gerekmiyor. Çözüm, dijital araçlarla olan ilişkimizi bilinçli bir şekilde yeniden tanımlamakta yatıyor. Telefonumuzdaki bildirimlerin büyük çoğunluğunu kapatarak bizi yöneten değil, bizim yöneteceğimiz bir dijital alan kurabiliriz. Aynı anda beş sekme açıp iş yapma illüzyonundan vazgeçerek sadece tek bir işe odaklanmayı deneyebiliriz. Beynimizin üretkenliği, canımız sıkıldığında ve zihnimiz dinlendiğinde başlar; dolayısıyla her boş anı ekrana bakarak doldurmak yerine zihnimize nefes alacak alanlar yaratmalıyız. Dikkatimiz, bu çağda sahip olduğumuz en değerli sermaye. Onu rastgele kaydırmalara mı kurban edeceğiz, yoksa gerçekten üreteceğimiz projelere mi saklayacağız? Seçim tamamen bizim elimizde.
İlginizi çekebilir: Mandela Etkisi: Hiç Yaşanmamış Bir Şeyi Neden Hatırlarız?

Yorumlar